Pien van den Boorn, ZKM-coach en trainer van dyslectici en beelddenkers.

Out of the box, spelend ontdekken, inventief denken, origineel, grensverleggend denken, kaders doorbreken, lateraal denken, creatief denken, vernieuwend denken, simultaan (gelijktijdig) denken, natuurlijke nieuwsgierigheid, Cito-toets en meerkeuzevragen, creativiteit bevorderen bij kinderen

Ex-E.T door Esma-Movie

Out of the box
Dit grappige filmpje toont het droevige lot van creatieve geesten in een overwegend lineair denkende maatschappij. Hierin is geen ruimte voor spelend ontdekken, dus voor inventief denken. De maker van het fimpje gelooft gelukkig dat dit “out(side) of the box”-denken niet uit te roeien valt!

De oorsprong van dit laatste begrip ligt in de oplossing van een puzzel, waarbij een vierkant van negen punten door vier rechte lijnen moet worden doorkruist zonder dat de punten elkaar meer dan één keer raken. De enige manier om dit op te lossen is door buiten de kaders van het vierkant , die “doos”, te treden. Dit leidt dus tot een origineel, grensverleggend denken, een denken dat kaders doorbreekt.

Lateraal denken
Zo introduceerde Edward de Bono een soortgelijk begrip, dat hij lateraal denken noemde. Doorgaans probeert men voor een probleem langs een rechte gedachtenlijn oplossingen te zoeken en bij voorkeur over bekende wegen. Als zich nu echter op die lijn een onmogelijkheid voordoet (echt of ogenschijnlijk), gooien veel mensen deze gedachtenlijn overboord om een nieuwe te zoeken. Een lateraal denker nu gaat verder op de ingeslagen weg terwijl hij denkt: “Stel dat het nou wel mogelijk is!” Hierdoor is hij in staat om verder te kijken en komt hij vaak tot vernieuwende inzichten.

Simultaan denken
Onze beelddenkers zijn niet alleen behept met een natuurlijke nieuwsgierigheid. Zij verwerken hun informatie ook nog eens simultaan, oftewel gelijktijdig. (Dus niet eerst dit, dan dat, zoals bij lineaire denkers.) Het is daarom niet verwonderlijk dat het juist deze beelddenkers zijn die dikwijls met originele vondsten komen.

Cito-toets smoort het creatieve denken
“De Cito-toets selecteert alleen op basis van lineair denkvermogen, het soort denken dat wel slim kan zijn, maar niet creatief of verrassend, geen grenzen kan verleggen of toekomsten dromen.” Aldus Marjolijn van Oordt over de op een na laatste Cito-toets (de Volkskrant, 5-3-2011).

Zij vervolgt: “Door uitsluitend te toetsen met meerkeuzevragen wordt het lateraal denkvermogen geheel buiten beschouwing gelaten. Dat is vreemd, zeker voor een land dat creatieve industrie zo hoog in het vaandel heeft. (…) We gooien hiermee een hoop maatschappelijk kapitaal weg. Mensen met dit laterale denkvermogen komen namelijk in meerkeuzevragen uitzonderlijk bedrogen uit omdat ze voor minstens twee antwoorden een plausibele argumentatielijn kunnen opbouwen en dan van nature de neiging hebben om juist niet de meest voor de hand liggende te kiezen.”

Creativiteit even belangrijk als lezen en schrijven
Als je de tijd neemt om het onderstaande filmpje te bekijken zul je ruimschoots worden beloond en nieuwe inspiratie opdoen om creativiteit bij kinderen te bevorderen. Samengesteld voor de Onderwijsdag van de afgelopen herfst, zul je een compilatie van filmpjes aantreffen.
Een van de instanties die hierin regelmatig de revue passeert is TED, een platform dat als doelstelling heeft om wereldwijd creatieve ideeën te verspreiden. Zij heeft de stellige overtuiging dat het bevorderen van creativiteit bij kinderen even belangrijk is als het leren lezen en schrijven. (http://www.ted.com/pages/42).

Wat een perspectief wordt onze beelddenkers geboden als deze stelling ooit zal worden opgepakt door het onderwijs!

Volgende hoofdstukken: 22.Grappig, 23.Energiek, 24.Intuïtief, 25.Spiritueel, 26.Inspirerend, 27.Betrokken, 28.Gevoelig voor schoonheid, 29.Veelal bescheiden, 30.Verhalenverzamelaar

Onverzettelijk, vastomlijnde opinies, duidelijk kenbare meningen, stellingen, bevlogenheid, passies, gevoeligheid, speelsheid, nieuwsgierigheid, leergierigheid, perfectionisme, zwart-wit denken, genuanceerde denken, origineel denken, vernieuwend denken, onder het maaiveld blijven, moed om te worden die je bent

Op 16 januari jl. stierf onze beroemde dirigent, klavecinist en organist Gustav Leonhardt op 83-jarige leeftijd. Vanmiddag vindt de afscheidsdienst plaats in Amsterdam. Het filmpje hierbeneden is een opname van het laatste concert dat hij gaf op 12 december 2011 in Parijs.

Uitgesproken meningen
Hij was niet alleen een uitgesproken Bachkenner, maar ook een mens van uitgesproken meningen. Ik las over zijn “onverzettelijkheid en vastomlijnde, zo niet rigide opinies”, zoals zijn minachtende uitlatingen over de muziek van Händel (Trouw 18 januari jl.). Laat deze uitgesprokenheid van beelddenkers nu juist het onderwerp zijn van dit hoofdstuk!

De meeste beelddenkers bereiken niet zo’n grote hoogte als hij, toch is het niet moeilijk om overeenkomsten te vinden. Laat ik er een paar noemen:

-Bevlogenheid.
-Hobby’s die algauw passies worden.
-Gevoeligheid.
-Speelsheid.
-Nieuwsgierigheid (in de zin van leergierigheid).
-Perfectionisme.
-De zintuigen die de sterkste signalen geven aan de hersenen

In staat om zwart-wit èn genuanceerd te denken
Het vinden van woorden is voor beelddenkers echter een tijdrovende klus. Deze dekken de lading van hun beleving vaak ook niet. Met als gevolg het vaak zwart-witte, ongenuan-ceerde denken.
Jenny (57), een collega coach, vertelde me eens: “Ik kan heel goed over mensen zwart-wit denken. Toch ben ik ook goed in staat om dit genuanceerd, vanuit alle kanten te doen. Maar dan doe ik dat zo goed dat ik er soms ziek van word, bij wijze van spreken.” Misschien is het hierom dat beelddenkers een voorkeur ontwikkelen tot het zwart-witte denken om niet te verdwalen in die veelheid aan nuances.

Emoties, de motoren van onze herinneringen
In “Ellis en het verbreinen” (een boek over hersenen, gedrag en educatie) schrijft Jelle Jolles, hersenwetenschapper en hoogleraar, dat “emoties de motoren zijn van onze herinneringen. Bij een sterke emotie krijgen veel hersendelen de opdracht: “Let op, dit kan belangrijk zijn.” Daardoor nemen we op een veel intensere manier waar. Daarnaast worden deze sterk emotionele gebeurtenissen ook beter opgeslagen in het langetermijn-geheugen.” (p. 49)
In dit citaat herken ik een tweede motivering voor beelddenkers om er een duidelijk kenbare mening op na te houden, al gaat dit onbewust.

Onder het maaiveld
Maar, oef! Niet iedereen weet goed om te gaan met onze boude beweringen. Ik roep geregeld hiermee bij mensen irritaties op, soms erger.
Omdat beelddenkers ook nog eens een bovengemiddeld, gevoelig hart bezitten, is er dus moed voor nodig om de eigen zienswijze te uiten.
Veel soortgenoten verkiezen echter een plaats onder het maaiveld om vervelende reacties van omstanders uit de weg te gaan. En dat is jammer, want hun originele, soms vernieuwende kijk op veel dingen is soms echt verrijkend. En hun begaafdheid blijft door dit gedrag verborgen voor de wereld.

Gustav Leonhardt daarentegen heeft genoeg moed weten op te brengen om te worden die hij werd!

Volgende hoofdstukken: 21.Inventief, 22.Grappig, 23.Energiek, 24.Intuïtief, 25.Spiritueel, 26.Inspirerend, 27.Betrokken, 28.Gevoelig voor schoonheid, 29.Veelal bescheiden, 30.Verhalenverzamelaar

Creativiteitsvermogen, reflectievermogen, originaliteit, out-of-the-box-denken, vindingrijkheid, originaliteit, flexibiliteit, nieuwsgierigheid, behoefte om te experimenteren, behoefte om uitgedaagd te worden, behoefte aan spannende verhalen, avontuur , AD(H)D’ers als jagers in een agrarische samenleving

Er gaat niets boven hutten bouwen
Zo begon Mark Mieras zijn artikel in Trouw van jl. 24 december. Hij schreef dat het bergafwaarts gaat met ons creativiteitsvermogen volgens een recent Amerikaans onderzoek. Hierin werd het verloop van eigenschappen gevolgd bij 300.000 Amerikaanse leerlingen zoals reflectievermogen, originaliteit en out-of-the-box-denken in de periode 1990-2008. Deze kinderen werden weliswaar qua IQ 4% slimmer, hun vindingrijkheid, originaliteit en flexibiliteit gingen echter met 10 % achteruit. Als oorzaak werd op de snel veranderende speelcultuur gewezen op school evenals daarbuiten.

Een speelse cultuur: voorwaarde om te overleven
Volgens Mieras is het de hoogste tijd voor een offensief om de speelsheid weer in de jeugdcultuur terug te brengen en (!) in die van de volwassenen. “Een speelse cultuur is geen luxe maar een voorwaarde om te overleven! Culturele en door nieuwsgierigheid gedreven activiteiten blijken stresshormonen te beteugelen.”

Alsof dit onderwerp in de lucht hangt werd onlangs het nieuwste jeugdboek “Vuurbom” van Harm de Jonge aangeprezen als de meest terechte kandidaat voor een Griffel in 2012. Waarom? Omdat hij erin is geslaagd “om jongens weer de straat op te sturen, hun handen vies te laten maken en daardoor ècht wat te beleven.” (De Volkskrant 31-12-’11)

Op zoek naar avontuur
Juist onze beelddenkers, spelers van nature, moet je om deze redenen niet te lang stilzetten. Laat ze op school experimenteren met de leerstof, daag ze uit met prikkelende opdrachten en je zult er geboeide en betrokken leerlingen van kunnen maken. Wanneer je ook nog spannende verhalen vertelt, heb je ze helemaal voor je vak gewonnen. Dat is dan ook de reden dat ik ooit Aardrijkskundejuf ben geworden.

Deze behoefte ontdekte ook de volwassen beelddenkster Petra, collega ZKM-coach, tijdens een gemeenschappelijk intervisiemoment. Zij bracht als casus haar eigen verhaal in tijdens een workshop “Creatieve Gespreksvoering” en startte met de uitspraak: “Ik wil vluchten (verhuizen) uit mijn dorp omdat ik geen aansluiting vind bij mijn dorpsgenoten”.
Henk, onze gespreksleider introduceerde slechts één spelregel: het is verboden om onze mening te uiten. We konden haar dus alleen maar vragen stellen.
Fascinerend was het om te zien hoe snel Henk haar boven haar overtuiging uittilde (“Ik heb geen aansluiting in mijn dorp”). In plaats daarvan formuleerde zij “het verlangen naar avontuur in de ontmoeting met mensen die net als ik leergierig zijn”. Dit bleek voor haar een belangrijke waarde te zijn. Haar verhuizing zou daarbij kunnen helpen, maar niet noodzakelijkerwijs. Deze onverwachte helderheid heeft haar positieve energie gegeven en nieuwe kleur aan toekomstplannen.

AD(H)D’ers: avonturiers bij uitstek
De Amerikaan Thom Hartmann publiceerde al in 1992 zijn denkmodel over AD(H)D’ers als jagers in een agrarische samenleving om een positieve draai te geven aan het contrast van hun talenten met de eisen van een lineaire omgeving: “These individuals have the ability of rapidly shifting their focus and external attention and of holding multiple trains of thought. This ability causes difficulties when they must live and work in cultures in which farming – well-planned, predictable, organized and repetitive behaviors – is typical”.

Dit denkmodel helpt werkelijk om positief tegen dit type mens aan te kijken, onze avonturiers bij uitstek.

Volgende hoofdstukken: 20.Uitgesproken, 21.Inventief, 22.Grappig, 23.Energiek, 24.Intuïtief, 25.Spiritueel, 26.Inspirerend, 27.Betrokken, 28.Gevoelig voor schoonheid, 29.Veelal bescheiden, 30.Verhalenverzamelaar

Aan zijn plafond, onhandelbaar, laaggeletterd, vechtersbaas, ambachtelijk werken met zijn handen, ziet beelden in zijn hoofd, veel fantasie, perfectionistisch, leergierig, kijkt kritisch naar zijn werk, weet goed zijn emoties onder woorden te brengen

Aan zijn plafond
Lange tijd wist Luc niet beter dan dat hij dom was. Met het leren lezen, schrijven en rekenen zat hij algauw aan zijn plafond, oordeelde de lagere school. Zijn moeder kwam het begrip dyslexie pas vele jaren later tegen. Luc was 45 toen hij bij me kwam om te leren spellen. Een beetje lezen had hij zich inmiddels zelf al aangeleerd.

Vechtersbaas
Vanaf de vijfde klas van de lagere school ontpopte hij zich langzamerhand tot een onhandelbare jongen. Ook de LTS werd een ramp. Om zijn leerplicht uit te zingen moest hij naar de huishoudschool, “want daar zijn geen jongens om mee te vechten”, aldus een leerplichtambtenaar uit die tijd. Als hij zich maar koest hield achterin de klas, hoefde hij niets te doen. De meisjes vonden hem er wel erg leuk, toch kwam het zover dat Luc zijn schoolcarrière afsloot als bijzonder laaggeletterde.

In de periode erna vond zijn opgekropte frustratie een uitweg in een groep Molukse jongeren. Daar is hij pas echt een vechtersbaas geworden.

Ommekeer
Op een zeker moment kreeg Luc door dat hij zich daar op een heilloze weg begaf en meldde zich aan bij een opleiding tot vrachtwagenchauffeur. Pas toen is hij een eigen handschrift gaan ontwikkelen om woorden van het bord te kunnen overschrijven. Lange tijd heeft hij als internationaal vrachtwagenchauffeur door Europa gezworven en van die vrijheid genoten. Dit werk heeft hem ook rustiger gemaakt, zo vertelde hij.

En toen ontmoette hij zijn vriendin Margot met Janna, haar kindje van amper een jaar. Omwille van deze twee is hij overgestapt op de binnenlandse vracht.
Toch kon hij daar zijn ei niet kwijt en schreef zich in bij een stukadoorsopleiding. Als zzp’ er vindt hij het nu heerlijk om ambachtelijk bezig te zijn, te kunnen werken met zijn handen.

Een gezond gevoel van eigenwaarde
“Mijn vriendin met twee academische titels heeft nog geen euro verdiend. Mij is dit nog altijd gelukt.” Dit is vanwege zijn perfectionisme, denkt hij. Hij werd een goede chauffeur en stukadoor, ook omdat hij leergierig is en altijd kritisch kijkt naar zijn eigen werk.

Hij kan intussen goed spellen omdat hij leerde om andere beelden in zijn hoofd weg te zetten tijdens het schrijven. Ook heeft hij met succes therapie gevolgd om de laatste restjes agressie kwijt te raken. “Ik zag in mijn fantasie vaak zoveel beelden van dreigende situaties dat ik er maar vast als eerste opmepte.”
Daar heeft hij ook geleerd om zijn emoties goed onder woorden te brengen. Margot vertrouwde hem onlangs toe dat zij met hem vaak betere gesprekken kan voeren dan met menigeen die ze heeft leren kennen op de universiteit.

Janna (inmiddels 16) zei laatst tegen hem: “Pappa, ik denk dat ik later ook kinderen ga adopteren omdat ik met jou zo’n verschrikkelijk goede band heb!” Hierbij doelde zij niet alleen naar Luc als haar pleegvader, maar ook naar Luc’s eigen adoptieouders die hem ooit (als half Molukse baby) liefdevol in hun gezin hadden opgenomen.

Wat een doorzetter, niet?

Volgende hoofdstukken: 19.Avontuurlijk , 20.Uitgesproken, 21.Inventief, 22.Grappig, 23.Energiek, 24.Intuïtief, 25.Spiritueel, 26.Inspirerend, 27.Betrokken, 28.Gevoelig voor schoonheid, 29.Veelal bescheiden, 30.Verhalenverzamelaar

Niet uitgaan van een vooropgezet concept, idee of theorie, wel werken vanuit de praktijk, vernieuwend, ontdekkend, onbevangen kijken, moeite met abstracte begrippen, moeite met ontleden, grammatica concreet maken, is praktisch ingesteld, is handig

Dingen doen en maken
Vandaag wil ik het eens hebben over de natuurlijke neiging van beelddenkers om niet zozeer te werken vanuit een vooropgezet concept, idee of theorie, maar meer vanuit de praktijk door het doen en maken van dingen. Dit biedt vaak verrassende en vernieuwende ontdekkingen. Een filmpje van de Rietveldacademie laat zien dat dit onbevangen kijken geen vanzelfsprekende eigenschap is. Zie: http://www.gerritrietveldacademie.nl/project/graduation-show-2011-1

Grammatica tekenen
Deze week vroeg een leerkracht mij hoe zij een beelddenkertje van groep zes zou kunnen helpen met ontleden. Ik stelde voor om de abstractie van de termen eerst concreet te maken door met de klas te gaan tekenen: “Laten we eens kijken of we allemaal hetzelfde verhaal kunnen tekenen. Wat voor titel zullen we nemen?” De kinderen gaan aan de slag, maar wat blijkt? Hun tekeningen verschillen allemaal.

Hierna vraagt Juf: “Wat moeten we allemaal weten om een volgende keer wel hetzelfde verhaal te kunnen tekenen?” (1 Wat doet hij/zij? 2 Met wie? 3 Waar? 4 Hoe? 5 Wanneer?) Deze vragen worden op het bord geschreven met de antwoorden. (Juf zorgt dat deze wel getekend kunnen worden.)

“Wat hebben we nou eigenlijk gedaan? Het verhaal hebben we helemaal uit elkaar gehaald. En dàt noemen we nou ontleden! We moesten dus eerst wel een aantal dingen weten. En als je al die stukjes eenmaal weet, kun je daar weer een zin of een verhaal van maken.”

Ontleden is het stellen van goede vragen
Een volgende keer heeft de leerkracht een van de tekeningen uitvergroot en opgehangen. Telkens als er een term van ontleden aan bod komt stelt ze de klas vragen als: ”Wie? Hoe noemen we dat ook al weer?” enzovoorts. Ze wijst dit ook aan op de tekening en schrijft de term op de juiste plaats. Deze tekening blijft van nu af aan op een duidelijke plaats hangen in het lokaal. Vervolgens doen de kinderen hetzelfde op hun eigen tekening en deze wordt bewaard in hun map.

De beelddenkende kinderen worden op deze manier ondersteund om in de loop van het jaar te kijken naar de tekening om zo het abstracte van de term concreet voor zich te zien. Ook andere kinderen zullen hier baat bij hebben.

Je rijexamen halen als analfabeet
Een opmerkelijk verhaal vertelde Koen (21) me eens een aantal jaren geleden. Op school was het niet gelukt om deze ernstig dyslectische Adhd’er tot een minimaal leesniveau te brengen. Hij kon alleen zijn voornaam schrijven. Toch redt hij het goed in de maatschappij dankzij zijn praktische instelling, zijn vrolijke karakter en het positieve gezin waarin hij is opgegroeid. Hij is nu kraanmachinist en dat is zijn lust en zijn leven.
Hij vertelde me eens hoe hij zijn rijbewijs heeft gehaald. Geholpen door een oudere zus leerde hij voor het theoretisch examen alle plaatjes met bijbehorende vraagstukken volledig uit het hoofd. Zo hoefde hij geen letter te lezen en wist hij toch in een keer te slagen! Bijzonder, niet?

Volgende hoofdstukken:18.Doorzetter, 19.Avontuurlijk , 20.Uitgesproken, 21.Inventief, 22.Grappig, 23.Energiek, 24.Intuïtief, 25.Spiritueel, 26.Inspirerend, 27.Betrokken, 28.Gevoelig voor schoonheid, 29.Veelal bescheiden, 30.Verhalenverzamelaar

Liefde, toewijding voor paarden, honden, bloemen, vogels, buitenspelen, tuinieren

De zon die in de zee plonst
Bart (5), het zoontje van mijn allereerste dyslectische klantje, de beste vriend van onze zoon, zat deze zomer naar de zonsondergang te kijken aan de kust van de Atlantische oceaan. Zijn ouders waren samen in gesprek, wat hem deed uitroepen: “Stil nou toch, anders horen we de zon niet plonzen in de zee!”
Een grappige anekdote, niet? Maar wel eentje met een gouden randje, want alle familieleden van Bart blijken iets te hebben met de natuur. Zijn moeder met haar bloementuin, evenals zijn Oma van vaderskant. Opa was de champignonkweker uit hoofdstuk 13. Barts vader was als kind al het liefst op het land en op de trekker. De laatste twintig jaar is hij een succesvolle zelfstandige boomkweker.

Een paard dat troost
Marianne (60), een alleenstaande beelddenkster in Engeland, heeft zich omringd met allerhande verzamelingen. Haar huis staat vol met de leukste ditjes en datjes. Onafgebroken hoor je vanuit haar volière zangvogels jubelen. Haar drie honden hebben bezit genomen van haar lekkere stoel en bank. Met liefde en toewijding houdt zij in een wei verderop een tweetal rijpaarden en wat koeien.

Pamela, haar oudste merrie moest door de veearts uit zijn lijden worden verlost. Een bevriende boer bood Marianne aan om een groot gat te graven in haar wei zodat Pamela te midden van de andere dieren een laatste rustplaats zou krijgen. En zo gebeurde het.
Marianne en de beesten hebben stilletjes toegekeken naar al zijn werkzaamheden, zo samen wachtend aan de rand van het graf.
Toen eenmaal de laatste handelingen werden verricht brak Mariannes hart. Zij vertelde ons later dat haar overgebleven merrie haar verdriet haarfijn aanvoelde. Zij heeft er concreet troost van voelen uitgaan. Zij op haar beurt heeft ook haar kunnen troosten.

Ik vermoed dat de paarden- en hondenfluisteraars van deze wereld allemaal beelddenkers zijn.

Verbonden met de natuur
Vrijwel alle jonge beelddenkers die ik heb ontmoet vertelden mij wel eens een soortgelijk verhaal. Soms over hun hond, soms over hun (pony)paard (meestal de meisjes). Een puber vertelde me dat hij zijn eigen vijver had ontworpen, uitgegraven en ingericht en dat hij die nu met zorg en deskundigheid onderhoudt.
Bijna al mijn klantjes vertellen dat zij het allerliefste buiten spelen. Hun school wordt helaas vaak als onplezierig ervaren, het speelkwartier is elke dag weer vet!

Bloemenmeisje
Ikzelf ben het liefst bezig in mijn tuin en kan er niet genoeg van krijgen om er naar te kijken. De verschillende seizoenen en weersgesteldheden en de steeds wisselende lichtval maken dat mijn kleine stukje natuur me altijd weer boeit. Een vaasje Oost-Indische kers kan me werkelijk gelukkig maken.

Vreemde vogels
Daarnaast luister ik veel naar vogels tijdens de dagelijkse wandelingen met onze hond en heb ik om die reden altijd een verrekijker bij de hand. Elk voorjaar hoop ik weer meer onderscheid te kunnen maken uit die kakofonie van het meerstemmige vogelkoor. Er zijn nog zoveel vreemde vogels te ontdekken. Nu al verheug ik mij op het nieuwe zangseizoen!

Volgende hoofdstukken: 17.Praktisch, 18.Doorzetter, 19.Avontuurlijk , 20.Uitgesproken, 21.Inventief, 22.Grappig, 23.Energiek, 24.Intuïtief, 25.Spiritueel, 26.Inspirerend, 27.Betrokken, 28.Gevoelig voor schoonheid, 29.Veelal bescheiden, 30.Verhalenverzamelaar

Invoelend, meevoelend, sociaal bewogen, snel, in één oogopslag overziend, gevoelig, sociaal intelligent, sociaal betrokken, sfeerscheppend, intuïtief begaafd, geen woorden hebben bij het gevoel, buikpijn, sfeertekeningen

Veldboeket
Rolf, onze beelddenker uit het eerste hoofdstuk, gaat naar het verpleeghuis om een dorpsgenoot te bezoeken, een oudere dame die niet meer praten kan, noch lopen. Moeilijke opdracht als je weet dat hij haar nauwelijks heeft gekend uit de periode voor haar beroerte.
Op haar kamer aangekomen babbelt hij het een en ander en stelt haar voor om vanwege het mooie weer naar buiten te gaan. Van haar gezicht leest hij af dat ze het een goed idee vindt. In de rolstoel rijdt Rolf haar naar buiten en babbelt hij verder. Zijn oog valt op de veldbloemen in de berm en vraagt haar of zij het leuk zou vinden als hij een boeketje voor haar zou plukken. Opnieuw straalt ze en zo gebeurt het. Een veldboeketje op haar kamer helpt haar later te herinneren aan dit samenzijn.
Invoelend en meevoelend is Rolf in staat geweest dit bezoek tot een succes te maken.

Sociaal bewogen
Het snelle, in één oogopslag overzien van een situatie, gecombineerd met een veelal grote gevoeligheid, sociale intelligentie en betrokkenheid, maken dat beelddenkers sfeergevoelig zijn, in veel gevallen sfeerscheppend.

Intuïtieve begaafdheid
Zo lees ik in een uitstekende brochure over beelddenken over hun sociale bewogenheid: “Beelddenkers zijn echte voelers. Ten aanzien van nog onbekende personen kunnen ze heel snel invoelen c.q. screenen of iemand betrouwbaar en “echt” is of niet. Het contact voelt goed of het voelt niet goed en als het niet goed voelt, kun je contact wel vergeten.
Dit gegeven wil ik graag kenmerken als een gave, namelijk die van intuïtieve begaafdheid. Wanneer er bijvoorbeeld in de klas een rotsfeer hangt, blokkeert zo’n leerling. Wanneer een kind straf krijgt, dan voelt de beelddenker dit ook. Ze zullen algauw proberen een ander te troosten.”

Geen woorden bij het gevoel
Elke gave heeft echter een schaduwzijde, schrijft zij verder. “U kunt zich voorstellen dat dit soms belastend is voor het kind, temeer omdat een beelddenkend kind moeite kan hebben met het verwoorden van het gevoel.
Afhankelijk van de geboden begeleiding kunnen daarom fysieke klachten ontstaan, zoals buikpijn, vaker ziek zijn, vermoeidheid en dergelijke. Dit is ook niet verwonderlijk als je kijkt naar de energie die ze moeten stoppen in het continu vertalen van talige informatie naar beeldinformatie en andersom.” (Uit Drs T.A.A.M. Prinssen: “Wat is beelddenken en hoe ga je ermee om”, te bestellen per e-mail: dprinssen@xs4all.nl)

Sfeerscheppers
Als ze van tekenen houden, let dan eens op de subtiele wijze waarop zij sfeer weten aan te geven. Als ze verbaal begaafd zijn behoren zij vaak tot de beste verhalenvertellers, juist vanwege deze sfeertekeningen.
Organiseren ze een feestje, dan blijkt dat ze aan alles hebben gedacht. Het ziet er niet alleen gezellig uit, maar ze zorgen er ook voor dat iedereen tot zijn recht kan komen.
Sommige beelddenkers verkiezen liever een positie op de achtergrond. Toch zullen zij dan als eersten aanvoelen wanneer iemand een muurbloempje dreigt te worden om hier dan vervolgens iets aan te doen. Subtiel, invoelend en meevoelend.

Volgende hoofdstukken: 16.Verbonden met de natuur, 17.Praktisch, 18.Doorzetter, 19.Avontuurlijk , 20.Uitgesproken, 21.Inventief, 22.Grappig, 23.Energiek, 24.Intuïtief, 25.Spiritueel, 26.Inspirerend, 27.Betrokken, 28.Gevoelig voor schoonheid, 29.Veelal bescheiden, 30.Verhalenverzamelaar

Met de deur in huis vallen, zich verliezen in de tijd, variërend tijdsbesef, opgaan in een klus, hyperfocus, bevlogen, alle jonge kinderen beginnen als beelddenker, het westers onderwijs vervangt het oorspronkelijke beelddenken, linker en rechter hersenhelftwerking, beelddenken van alle tijden en culturen

Met de deur in huis vallen
Jelle, een jong beelddenkertje, begroet zijn oom aan de deur met de vraag: “Wanneer ga je weer weg?” Tjonge, zou je denken, dat bezoek vindt Jelle maar niks. Maar nee, hij is er juist heel erg blij mee en wil daarom weten hoelang dit feest gaat duren. Dat is toch handig, niet?

“Ik leef niet in de tijd, alleen in de activiteit”,
is hier thuis een gevleugelde uitspraak, ooit overgenomen van een bevlogen leerkracht. Deze vrouw zet zich enorm in voor de beelddenkertjes onder haar pupillen en is er zelf ook eentje. Zij weet bij uitstek dat deze kinderen zich geregeld verliezen in een activiteit, dus ook in de tijd. Zijn ze bezig met iets leuks, dan vliegt de tijd. Moeten ze een saaie klus doen, dan komt er voor hun gevoel geen eind aan de tijd!
Een heel bekend verschijnsel, maar wel eentje dat bij beelddenkers meer lijkt voor te komen dan bij anderen. Als zij opgaan in hun werk doen ze dat met bevlogenheid, al of niet hyper gefocust. Bij saaie dingen dwalen hun gedachtes echter voortdurend af.

Maar, als het tijdsbesef bij hen zo variabel is, zijn er wel allerlei trucs nodig om zich toch te kunnen redden. Zo helpt mij geregeld een eierwekker. Met zo’n dingetje naast me, kan ik me rustig verliezen in het ene zonder brokken te maken op een ander terrein.

Alle jonge kinderen beginnen als beelddenker
In de eerste jaren van het basisonderwijs neemt het denken met behulp van de linker hersenhelft (het talige denken in kleine stapjes) het bij de meesten geleidelijk over van het denken met behulp van de rechter hersenhelft (het globale denken vanuit het geheel).
Alle jonge kinderen beginnen als beelddenker. Vanaf een jaar of zes à zeven echter zorgt het westers onderwijs er voor dat deze oermanier van informatie verwerken bij de meeste kinderen naar de achtergrond verdwijnt.

Beelddenken: van alle tijden en culturen!
In niet-westerse culturen gebeurt dat niet of in elk geval een stuk minder. Mondelinge overlevering is daar nog heel belangrijk en hele lappen tekst moeten op school worden ingestudeerd.
En wanneer je veel teksten moet memoriseren, wat helpt je dan beter dan het inzetten van je fantasie (in de vorm van verhalen), je mimiek, gebaren en melodieën? Dit zijn allemaal activiteiten die worden geactiveerd door de rechter hersenhelft. Luister je naar gesprekken tussen mensen van bijvoorbeeld Aziatische origine, dan vallen al deze dingen op, ook al versta je er geen woord van. Hun stem zwenkt daarbij ook nog eens met gemak omhoog en omlaag langs wel drie octaven!

Vertellen ze een oud verhaal, dan speelt dit in het hier en nu. “Je wilt toch dat de toehoorder helemaal binnenin het verhaal komt, niet? Dan moet je het ook zo vertellen alsof het nu gebeurt.”

Zelfs bij een gruwelijk verhaal hoort de luisteraar je instemmend toe te stralen.
Tjonge denk je dan als Hollander, dat kun je toch niet maken, je moet nu toch stemmig reageren, niet? Maar nee, juist door zijn enthousiaste reactie wil de luisteraar de spreker laten weten dat hij het plaatje nu ook zelf helemaal in het hoofd heeft!
Over beelddenken gesproken!

Volgende hoofdstukken: 15.Sfeergevoelig, 16.Verbonden met de natuur, 17.Praktisch, 18.Doorzetter, 19.Avontuurlijk, 20.Uitgesproken, 21.Inventief, 22.Grappig, 23.Energiek, 24.Intuïtief, 25.Spiritueel, 26.Inspirerend, 27.Betrokken, 28.Gevoelig voor schoonheid, 29.Veelal bescheiden, 30.Verhalenverzamelaar

Opkomen voor een ander, sociale betrokkenheid, spontaan reageren, gevoelig voor onrecht, fijngevoeligheid, heftige gevoelens, flapuitgedrag, onderbreken, opschieten anders vervliegt de gedachte, het avontuur lokt, weetgierigheid wint het

Opkomen voor een klasgenootje
De achtjarige Gerrit maakte zich woest. De jongens uit zijn klas hadden het gemunt op zijn klasgenootje, het zoontje van de dokter uit zijn kleine dorpsgemeenschap. Zelf werd hij door hen uitgemaakt als “champignon” vanwege het bedrijf van zijn vader, maar dit ging hem echt te ver.
Gerrit was dyslectisch en had om die reden de klas al eens overgedaan. Dit had ook voordelen, want nu stak hij een kop boven de andere jongens uit. In een impuls wist hij het zeker, hij zou ze eens mores leren! En zo gebeurde het. Het pesten werd er uitgemept en hechte vriendschap tussen beide jongens ingezet. Tot op de dag van vandaag, dertig jaar later.

Sociaal betrokken
Carlijn (50) is werkelijk de spil van haar gezin. Haar man en oudste puber hebben beiden het syndroom van Asperger en het water staat haar thuis geregeld aan de lippen. Toch wist zij het zeker dat ze haar overbuurvrouw in nood moest bijstaan. Spontaan en in een impuls. Onlangs heeft zij haar nog op het hart gedrukt om weer meteen bij haar aan te kloppen zodra ze in paniek raakt. En zo gebeurt het ook.
Je zou toch denken dat Carlijn wel genoeg aan haar hoofd heeft. Nee dus. Haar betrokkenheid op dit gezin met soortgelijke problematiek, doorbreekt haar eigen grenzen. Waar nood is moet gehandeld worden, punt uit!

Spontaan reageren op terreinen waar anderen het laten afweten. Sociale betrokkenheid, gevoeligheid voor onrecht, fijngevoeligheid, allemaal elementen die hier samenkomen. Beelddenkers reageren vaak impulsief zonder te denken aan de consequenties die dit voor henzelf zou kunnen hebben.

Opschieten, anders vervliegt de gedachte
Op school wordt er niet altijd positief gedacht over impulsiviteit. En het is ook vaak lastig om heftige gevoelens van dit soort kinderen in goede banen te leiden.
Toch verwacht ik dat informatie over de mooie kanten van deze aanleg het een en ander in een ruimer perspectief kan zetten.

Het al eerder genoemde flapuitgedrag, het onderbreken van de juf of iemand anders in diens betoog, komt ook niet voort uit een behoefte om aandacht te trekken. Nee, als de associatie niet onmiddellijk wordt verwoord, vliegt die net zo snel weer weg als dat die erin kwam. Opschieten dus! Daarom wordt er in een gesprek vaak impulsief gereageerd.

Het avontuur lokt
Ik ken het zelf maar al te goed vanuit een andere invalshoek. Ooit heb ik me in een impuls opgegeven voor een cursus in het hartje van Amsterdam. Dat betekende dat ik op vijf dagen de afstand van 120 kilometer moest overbruggen. Ik had niet gerekend op het ongemak van de ochtendspits en dat van het zoeken naar een parkeerplaats. Misschien wilde ik het ook niet weten. Het avontuur lokte en ik zou daar immers ook inspirerende mensen gaan ontmoeten. En omdat mijn weetgierigheid het altijd wint van de al te verstandige overwegingen heb ik me met hart en ziel kunnen storten op die cursus. Ik heb er nooit spijt van gehad, ook al lukte het niet om er alle dagen te komen.

Volgende hoofdstukken: 14.Tijdloos, 15.Sfeergevoelig, 16.Verbonden met de natuur, 17.Praktisch, 18.Doorzetter, 19.Avontuurlijk, 20.Uitgesproken, 21.Inventief, 22.Grappig, 23.Energiek, 24.Intuïtief, 25.Spiritueel, 26.Inspirerend, 27.Betrokken, 28.Gevoelig voor schoonheid, 29.Veelal bescheiden, 30.Verhalenverzamelaar

Ruimtelijk ronddwalen in gedachten, verhalen verzinnen, innerlijke voorstellingen, spelend denken, jong voor hun leeftijd, opgaan in het spel, creatief zijn als noodzaak, geen doorsnee mens, buitenbeentjes, niet begrepen worden, onconventioneel omgaan met problemen, nemen anders waar, zien andere hoofd- en bijzaken, zijn origineel, vaak “kort door de bocht”, vergeten van alles, voor warhoofden versleten

Ruimtelijk ronddwalen in gedachten
Eindeloos in gedachten ruimtelijk ronddwalen: een bijzonder favoriete bezigheid van, ik denk wel, alle beelddenkers.

Gevoed door fantasie en weetgierigheid wist ik als 10-jarig meisje urenlang met een vriendinnetje verhalen te verzinnen. We liepen dan samen door de straten van mijn grootmoeders dorp. Daar bekeken we de tuinen met hun omheiningen en huizen en de verhalen over een opgroeiend meisje ontstonden als vanzelf. Tot ons grote verdriet stokten deze echter altijd als de romanfiguur 18 jaar werd. Omdat dit ons jonge voorstellingsvermogen te boven ging, donderden we steeds met een klap uit ons wolkje.

Spelen praktisch toegepast
Dit spelen met innerlijke voorstellingen vormt een altijddurend proces. Tijdens gesprekken, en misschien vooral daarna, wordt de opgedane informatie omgezet in ruimtelijke dimensies. En die beelden worden steeds en naar believen aangepast. Ze dienen ter inspiratie voor bijvoorbeeld een nieuwe inrichting of een geheel nieuw huis of tuinaanplanting. Met hetzelfde gemak wordt zo ook een nieuwe baan bedacht, zelfs een geheel nieuw bestaan! Heerlijk!

“Kijk, ik denk dat dit nou juist een gave is die beelddenkers aan de wereld hebben te bieden,” twitterde Annette (51) mij enthousiast, “dat zij durven uitgaan van hun dromen. En dit moet eens duidelijk aan het licht worden gebracht!” Dit spelen is namelijk niet alleen een verrukkelijk tijdverdrijf, het is ook erg handig. Zo vond ik het onderstaande filmpje over durven spelen in de wetenschap, fouten durven maken en op je intuïtie vertrouwen.

Jong voor hun leeftijd
Veel jonge beelddenkertjes krijgen het advies om groep twee of drie over te doen, met als argument: ze zijn nog zo jong voor hun leeftijd.
Mijn lieve Oma is 95 geworden en wist tot het laatst toch zo te genieten van haar uitzicht op de elfde verdieping van haar flat. En dan vroeg ze me vaak: “Ben jij nou ook zo heerlijk aan het schilderen?” Dat doen beelddenkers dus op zeer hoge leeftijd: opgaan in hun spel. Bij haar was dat schilderen zonder verf of kwast, dus jong voor haar leeftijd.

Spelen als noodzaak
Onlangs sprak ik de moeder van een getalenteerde dyslectische jongen. Door de zorg voor haar vier kinderen in een te kleine behuizing bleef zij jarenlang verstoken van een eigen plekje om “met haar handen te werken”, haar eigen creatieve dingen te doen. Er volgde dan ook een burn-out, twee lange verdrietige jaren. Nu zijn er gelukkig concrete verhuisplannen zodat er straks voor haar weer plaats is om te “spelen”. Zij is bepaald geen doorsnee vrouw en wordt dan ook in haar dorp niet altijd begrepen.

Buitenbeentjes
Over het algemeen zijn de meeste beelddenkers geen doorsnee mensen, eerder buitenbeentjes. Vergeleken bij niet-beelddenkers, gaan ze immers onconventioneel om met problemen, nemen anders waar, zien andere hoofd- en bijzaken wat hen juist zo origineel maakt, zijn vaak “kort door de bocht”, vergeten van alles en worden dan voor warhoofden versleten.

Omdat niet-beelddenkers zo vaak eenzijdig oordelen over beelddenkers , heb ik dit weblog willen schrijven.

Volgende hoofdstukken: 13.Impulsief, 14.Tijdloos, 15.Sfeergevoelig, 16.Verbonden met de natuur, 17.Praktisch, 18.Doorzetter, 19.Avontuurlijk , 20.Uitgesproken, 21.Inventief, 22.Grappig, 23.Energiek, 24.Intuïtief, 25.Spiritueel, 26.Inspirerend, 27.Betrokken, 28.Gevoelig voor schoonheid, 29.Veelal bescheiden, 30.Verhalenverzamelaar